بسم الله الرحمن الرحيم
مقدمه
نظر به ضرورت شناخت متقابل مراكز تحقيقاتي و مؤسسات پژوهشي در راستاي تبادل نظر و آگاهي بر كميت و كيفيت كار آنها و رفع نارسائيها و كمبودها، بر آن شديم تا در مرحلة نخست به معرفي اجمالي مركز پرداختهو گزارش گونهاي از فعاليتهاي آموزشي، پژوهشي آن را به علاقهمندان به قرآن و معارف قرآني ارائه نمائيم، اميد است پيامد اين نوشتار،دريافت نقطه نظرات و پيشنهادات اصلاحي از فرزانگان و فرهيختگان مراكز علمي و فرهنگي باشد.
1- تاريخچه
مركز آموزش تخصصي تفسير و علوم قرآن حوزه علميه قم در سال1370 با تصويب «شوراي مديريت» وقت تأسيس، و با پذيرش 60 نفر از طلاب فاضل، رسماً آغاز به كار نموده و از آن پس تاكنون 16 دوره تحت برنامههاي آموزشي و پژوهشي خود قرار داده است.
2- ضرورت و اهداف
با توجه به ضرورت ترويج بيش از پيش فرهنگ قرآن درحوزههاي علميه، پرورش افراد متعهد در زمينة تفسير و علوم قرآن براي نشر فرهنگ قرآني در جامعه اسلامي و نيز تأمين نيروي انسانيكار آمدجهت برنامهريزي وامور اجرائي،آموزشي وپژوهشي درزمينة تفسير وعلوم قرآن، تشكيل چنين مركزي ضروري مينمايد تا اهداف ذيل را دنيال نمايد:
1- تربيتقرآن پژوهومحقق درزمينة تفسير وعلوم قرآن.
2- تربيتوپرورشاساتيدجهتتدريسدرحوزههاي علميه.
3- تربيت و پرورش اساتيد جهت تدريس در دانشگاهها و مراكز آموزش عالي.
4- پرورش نيروهاي توانمند براي رفع نيازهاي فرهنگي و تبليغي مراكز مختلف در زمينههاي قرآني.
5- پاسخگوئي به نيازهاي روز افزون جامعه به معارف قرآن و تفسير.
6- طراحي و برنامه ريزي امور قرآني در مراكز آموزشي و پژوهشي.
7- پرورش نيروهاي توانمند براي احراز مسئوليت در مؤسسات و عضويت در هيئت علمي مراكز آموزش عالي.
اميد است فارغ التحصيلان اين مركز، همچون ديگر خادمان به قرآن بتوانند با ره توشهاي كه از اين مائدة آسماني بر ميگيرند در مراكز حوزوي، دانشگاهي و ديگر مراكز فرهنگي حضور پرثمر يابند و با پژوهش و تأليف گامهاي بلندي در آشنايي قشر فرهنگي و نيز تودة مردم با فرهنگ و معارف قرآن كريم بردارند.
3- ساختار تشكيلاتي
اين مركز از نظر اداري، برنامه، بودجه و… بخشي از «مركز مديريت حوزة علمية قم» است كه با نظارت عالية حضرتآيةاللهالعظميمكارم شيرازيدامظله و با مديريتحجة الاسلام والمسلمين محمد فاكرميبدي اداره ميشود و داراي تشكيلات زير ميباشد:
أ. شوراي علمي مركب از هفت نفر از شخصيتهاي قرآني.
ب: معاونت آموزش، با زير مجموعة پذيرش قرآن پژوهان، گزينش اساتيد، امور تحصيلي، امتحانات و…
ج. معاونت پژوهش، با زير مجموعة خدمات پژوهشي، نشرية تخصصي، رايانه، كتابخانه، بانك نوار، امور پايان نامهها و…
د. معاونت اداري-مالي، با زير مجموعة پشتيباني و خدمات، كارگزيني، امور مالي(پرداخت حقوق و شهريه)، صندوق قرض الحسنه و…
4- مقاطع تحصيلي
مقاطع تحصيلي عبارتند از:
الف: سطح 2 (كارشناسي)
ب: سطح 3 (كارشناسي ارشد)
ج: سطح 4 (دكتري)
دانش پژوهان، با شركت در آزمون ورودي عمومي و اختصاصي به سطح 2 راه يافته و مطابق برنامههاي آموزشي و پژوهشي مدوّن و مصوب با گذراندن 81 واحد درسي و تدوين تحقيقات پاياني دراين مقطع فارغالتحصيلميشوند، پس از آن با آزمون ورودي مجدد وارد مقطع سطح3 شده و با گذراندن بيش از60 واحد وتدوين پاياننامه در يكي از گرايشهاي علوم قرآن، تفسيرقرآن و علوم وفنون قرائت فارغ التحصيلميشوند، وبهدريافت مدرككارشناسيارشد نايل ميگردند.
سپس با شرائط مقرر براي سطح4، پذيرش، و پس از گذراندن بيشاز60 واحد ديگروتهيه وتدوينرسالة علمي و دفاع از آن، به دريافت مدرك علمي سطح4 (دكتري) نائل ميشوند.
لازم به يادآوري است كه مدارك اعطائي، مصوب شوراي عالي انقلاب فرهنگي ميباشد.
5- سيستم آموزشي و پژوهشي
سيستم آموزشي وپژوهشي اين مركز، تلفيقي است از نظام آموزشي حوزه و دانشگاه، كه به صورت ترمي واحدي و با دروسمشخص وزمانبندي خاصانجام ميگيرد.
برنامههايدرسي اين مركزعمدتاً شامل: تاريخقرآن، علوم قرآن، تفسيرترتيبي، تفسيرموضوعي، منتخبالتفاسير، تاريخ تفسير، مقايسه قرآن و عهدين و… ميباشد. ضمناً در هر مقطع تحصيلي به ميزان چند واحد زبان تخصصي نيز وجود دارد.
6- فارغ التحصيلان
اين مركز تاكنون 17 دوره براي آموزش، پذيرش نموده كه در مقاطع مختلف 15 دوره، تحصيلات خود را به اتمام رسانده كه تعداد آنان بالغ بر 750 نفر ميباشد، و براي دوره هفدهم نيز در حال پذيرش ميباشد.
بسياري از اين افراد در مراكز آموزشي، پژوهشي و فرهنگي كشور مشغول فعاليت ميباشند.
ضمنا فارغ التحصيلان سطوح 2و3 ميتوانند به مراكز آموزش عالي كشوري و دانشگاهها راه يابند و در مقاطع بالاتر ادامه تحصيل دهند.
7- اساتيد
تلاش هميشگي مسؤلان اين مركز بر آن بوده است كه از اساتيد مبرز و برجسته استفاده نمايد.
برخي از اساتيدي كه در مقاطع گوناگون از محضرشان استفاده شده، عبارتند از:
1- حضرت آيت الله العظمي مكارم شيرازي
2- حضرت آيت الله خزعلي
3- حضرت آيت الله معرفت
4- حضرت آيت الله استادي
5- حضرت آيت الله خرازي
6- حضرت آيت الله شب زنده دار
7- حضرت آيت الله آصفي
8- حضرت آيت الله محقق داماد
9- حضرت آيت الله يزدي
10- حجت الاسلام و المسلمين دكتر بهشتي
11- حجت الاسلام و المسلمين آشتياني
12- حجت الاسلام و المسلمين رحماني
13- حجت الاسلام و المسلمين عبداللهي
14- حجت الاسلام و المسلمين توفيقي
15- حجت الاسلام و المسلمين خاتمي
16- حجت الاسلام و المسلمين رباني گلپايگاني
17- حجت الاسلام و المسلمين دكتر نقي پور
18- حجت الاسلام و المسلمين دكتر موحدي
19- حجت الاسلام و المسلمين دكتر مؤدب
20- حجت الاسلام و المسلمين دكتر دياري
21- حجت الاسلام و المسلمين دكتر بهجت پور
22- حجت الاسلام و المسلمين دكتر احمد عابدي
23- حجت الاسلام و المسلمين منذر حكيم
24- حجت الاسلام و المسلمين خسروپناه
25- حجت الاسلام و المسلمين بابائي
لازم به يادآوري است كه، در دروههاي اخير از برخي فارغ التحصيلان مركز نيز براي تدريساستفاده شده است.
8- واحد پاسخ به پرسشهاي قرآني
اين واحد در تاريخ 15/6/76 فعاليت خود را آغاز نمود و تا پايان سال 1379 تعداد2500 پرسش قرآني در اين واحد به ثبت رسيده كه بيش از 2400 پاسخ قرآني تهيه، و براي پرسشگران ارسال گرديده، و به صدها پرسش شفاهي و تلفني پاسخ داده است.
اين واحد در سال1380 به مركز مطالعات و پژوهشهاي فرهنگي حوزه علميهي قم منتقل گرديد.
* * * | 
